وسايل آن كس است كه آبروى خود را پيش روى تو مىريزد ، پس او را از بخشش خود ، هر اندازه كم هم كه باشد ، محروم مساز ، چه در حديث روايت شدهء از رسول اللَّه ( صلّى اللَّه عليه و آله ) آمده است : « سايل را از آنچه سؤال كرده است باز مداريد و محروم مسازيد ، و اگر سائلان دروغ نمىگفتند ، كسى از رد كردن آنان رستگار نمىشد » . « 23 » از امام باقر ( عليه السلام ) چنين روايت شده است : « اگر سايل مىدانست كه در سؤال كردن چه چيزها است ، هرگز كسى از ديگرى سؤال نمىكرد ، و اگر بخشنده مىدانست كه در عطيه و بخشش چه چيزها است ، هرگز هيچ كس سائلى را رد نمىكرد » . « 24 » / 32 اما محروم و ناكام كسى است كه درهاى كسب روزى به روى او بسته است ، و هر اندازه تلاش مىكند نمىتواند معاش خود و كسانش را تأمين كند و به نام محارف خوانده مىشود ، و در حديثى به جا مانده از امام باقر ( عليه السلام ) چنين آمده است : « محروم : مردى است كه عقلى به اندازه دارد ، و روزى براى او گستردگى پيدا نمىكند ، و او محارف است » . « 25 » گفته‌اند : محارف كسى است كه دستاورد او كفاف زندگيش را نمىدهد و محارف ( به فتح را ) به معنى محدود و محروم است ، بر خلاف مبارك . « 26 » به نظر مىرسد كه محروم كسى است كه از روزى محروم و ناكام مانده ، خواه به سبب بلايى بزرگ بوده باشد ، چنان كه در آيهء حكايت از صاحبان باغ ( اهل الجنة ) كه باغشان آتش گرفته است چنين آمده : بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ ، يا به سبب پشت كردن زندگى به او ، و كمى بهرهء او در كسب مال .

--> ( 23 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 598 . ( 24 ) - همان جا . ( 25 ) - همان كتاب ، ص 123 . ( 26 ) - القرطبى ، ج 17 ، ص 38 .